Op weg naar een regeneratieve economie

Vandaag leeft meer dan 80% van de wereldbevolking in landen die een ecologisch deficit vertonen. Of anders gezegd: in landen die meer grondstoffen verbruiken dan hun ecosystemen kunnen regenereren. En dat hoewel we maar één aarde hebben … Volgens voorspellingen van de VN zullen er over 40 jaar 10 miljard mensen op aarde rondlopen. Vandaag zijn we nog met 7,5 miljard mensen. Hoe kunnen we een dergelijke bevolkingsgroei het hoofd bieden, terwijl we nu al een tekort aan grondstoffen hebben?


Print het artikel

Catherine Champagne

Impact Investing Coordinator
Senior Relationship Manager

Sinds 1970 – dus bijna een halve eeuw – verbruiken we samen meer van de aarde dan ze kan (ver)dragen. Elk jaar wordt onze ecologische schuld groter. Op wereldschaal hebben we vandaag als gevolg van ons consumptiegedrag evenveel natuurlijke hulpbronnen nodig als 1,7 planeten op jaarbasis produceren. Het consumptiemodel van de Amerikanen, indien het wereldwijd ingang zou vinden, zou maar liefst 5 planeten nodig hebben, en dat van de Europeanen 3 planeten.

Willen we de aarde voor de mens leefbaar houden, dan zullen we moeten stilstaan bij de vraag wat de rol van de homo sapiens is in de evolutie. Worden wij verondersteld vanaf de zijlijn toe te kijken? Bestaat onze rol erin wat er nog overblijft van de natuur, in stand te houden? Is het onze verantwoordelijkheid om de gevolgen van de schade die we toebrengen, te verminderen? Of moeten wij op een actieve en positieve manier onze duit in het zakje doen, om de leefbaarheid op lange termijn te garanderen?

Nieuwe aanpak

In de fase waarin we ons momenteel bevinden, is het noodzakelijk maar volstaat het niet om de impact van de mens te verkleinen of te neutraliseren. Ons model brengt zo veel schade toe dat we dringend onze vervuilende productie- en verspillende consumptiewijze moeten veranderen. We moeten een model vinden dat regeneratief werkt. Of anders gezegd: een model dat de uitputting van de natuurlijke hulpbronnen op aarde ombuigt, en ook menselijke systemen ontwerpt die samen met de natuurlijke systemen kunnen evolueren, waardoor er een win-winsituatie ontstaat en de levende wezens beter kunnen overleven.

De regeneratieve economie is een concept dat werd bedacht door Guibert del Marmom (leerstoel regeneratieve economie aan de UCL). Het is geïnspireerd op het concept van de “restorative economy” dat twintig jaar geleden werd gelanceerd door Paul Hawken, een van de “founding fathers” van het duurzame bewustzijn in de Verenigde Staten, en op de symbiotische economie die werd ontwikkeld door Isabelle Delannoy. De regeneratieve economie wil economie, ecologie en investeringen met elkaar verzoenen en is gebaseerd op 5 punten:

Het Lokale, indien mogelijk, omdat het de werkgelegenheid veiligstelt en de koolstofuitstoot kan verminderen. Een euro die wordt uitgegeven in een lokale onderneming, levert doorgaans twee tot vier keer zoveel economische voordelen op, zowel qua tewerkstelling als loon, dan een euro die wordt uitgegeven in een niet-lokale onderneming. Vandaag leggen goederen gemiddeld meer dan 3.000 km af tussen de producent en de consument ervan. Is het wel verantwoord om appelen uit Australië te eten als ze in onze eigen achtertuin groeien?

Boeren en Buren, een bedrijf dat wekelijks consumenten wil samenbrengen met lokale boeren en ambachtslieden die hun producten voorstellen, is een mooi voorbeeld van een bedrijf dat de lokale economie stimuleert.

Samenwerking, een economisch model dat is gebaseerd op het uitwisselen en delen tussen particulieren.

Het Wikipedia-project, dat in 2001 werd opgestart door Jimmy Wales, werd in eerste instantie in het belachelijke getrokken: hoe kunnen onbekenden kwalitatieve kennis produceren, terwijl de grote encyclopedieën hun geloofwaardigheid ontlenen aan de experts die ervoor schrijven? In 2005 gooide een artikel in het toonaangevende magazine “Nature” de knuppel in het hoenderhok: Wikipedia zou namelijk even betrouwbaar zijn als de Britannica, die lang als referentie gold. In 2016 kon je Wikipedia in 230 talen raadplegen en telde het meer dan 30 miljoen artikels.

Crowdsourcing, waarmee de potentiële toekomstige consument deelneemt aan de ontwikkeling van een product, om eventueel in een latere fase te genieten van de winsten en/of de eigendom van dat product te delen met de producent ervan.

De Circulariteit die afval wil omzetten in waardevolle hulpbronnen. Op die manier worden de afvalstromen van een bepaalde industrie de grondstoffen van een andere sector. De circulaire economie is een economie waarin producten een nieuw leven krijgen, worden hergebruikt en hersteld, en waarin de materialen waaruit ze bestaan, worden gerecycleerd. Van de 92,8 miljard ton grondstoffen die in 2015 werden gebruikt om de wereldeconomie te laten draaien (34,4 kilo per persoon per dag, zonder rekening te houden met water), werd slechts 8,4 miljard ton (9,1%) hergebruikt. De overige 84,4 miljard ton werd “gewonnen” uit moeder natuur. In de loop van de komende jaren zou de circulaire economie miljarden euro’s aan besparingen kunnen opleveren, nieuwe banen kunnen creëren en de uitstoot van broeikasgassen enorm kunnen terugdringen.
Functioneel, met name het gebruik van een product in plaats van de eigendom ervan. In een traditioneel economisch model kan een onderneming haar winsten opkrikken door de levenscyclus van haar producten korter te maken en door ervoor te zorgen dat ze uiteindelijk moeten worden vervangen. In een functioneel model daarentegen blijft de leverancier eigenaar van zijn goed en verhuurt hij het. Daarom heeft hij er alle belang bij om de levensduur ervan te verlengen. Hij zal zoveel mogelijk vermijden dat materialen verloren gaan om zoveel mogelijk verkoopscycli te realiseren, alvorens ze worden afgedankt.

Michelin is wat haar hoogtechnologische banden voor vrachtwagens betreft, overgestapt van de verkoop van banden naar de verkoop van hun levensduur in afgelegde kilometers. Dat aanbod is veel interessanter voor de klant, en houdt rekening met alle verplichtingen die ermee samenhangen: de montage, maar ook de opvolging, de slijtage, de optimalisering van het brandstofverbruik per kilometer (bandenspanning, optimalisering van de lading, opleiding om zuinig te rijden, enz.). Hierdoor heeft Michelin zijn grondstoffenverbruik met meer dan een derde kunnen verminderen en zijn marges kunnen verhogen. De klanten van hun kant hebben hun kosten voor die post met 36% zien dalen, en de brandstofkosten per kilometer met 11%. Sindsdien heeft Michelin zijn marktaandeel in Europa met 50% kunnen optrekken.

De autobouwer BMW heeft de autodeelservice Drive Now gelanceerd. De gebruikers kunnen de auto’s lokaliseren, ontgrendelen en starten met behulp van een mobiele app. Ze betalen per gereden minuut. DriveNow laat de klant toe om een auto te reserveren, en dat slechts enkele minuten voordat hij erover wil beschikken. De klant kan de wagen ophalen en achterlaten waar hij wil. De kostenbesparing kan aanzienlijk oplopen ten opzichte van een eigen wagen. DriveNow schat dat een voertuig gemiddeld slechts 4% van de tijd wordt gebruikt. Aangezien tegen 2050 de helft van de wereldbevolking in steden zal wonen, zal parkeren een almaar groter probleem worden. Stadsbewoners gaan altijd maar meer op zoek naar alternatieven voor individueel autobezit. Door een van die voertuigen te delen, kunnen we tientallen wagens van de weg halen.

Biomimetica, waarbij we gaan kijken naar wat de natuur ons kan bijbrengen qua aanpassingsvermogen.

Door te kijken naar de manier waarop bijen en mieren met elkaar communiceren, konden efficiëntere algoritmes worden bedacht om informatie te verspreiden. De gieterij Alveotec in Frankrijk putte dan weer inspiratie uit de brugvormige opbouw van het skelet van planktonorganismen met een kiezelhoudende schelp om de metalen onderdelen die ze produceert, lichter te maken. Dankzij die brugvormige structuren kan de hoeveelheid metaal die wordt gebruikt, met 80 tot 90% worden verminderd, en kunnen die steviger worden gemaakt.

“Op wereldschaal hebben we vandaag als gevolg van ons consumptiegedrag evenveel natuurlijke hulpbronnen nodig als 1,7 planeten op jaarbasis produceren.”

Hoe kunt u uw steentje bijdragen aan de regeneratieve economie?

U kunt, als consument maar ook als belegger, via impact investing de voorkeur geven aan bedrijven die een nieuw economisch paradigma ontwikkelen en stimuleren, met name dat van de regeneratieve economie.

Bibliografie

• “Sans plus attendre!” van Guibert del Marmol
• “L’économie symbiotique” van Isabelle Delannoy
• “Regenerating the whole: From living buildings to building life” (Jason F.Mc Lennan and Bill Reed)
• “Regenerative Development and Design” (Pamela Mang, Bill Reed, Regenesis Group and Story of Place Institute. Chapter 303 Encyclopedia Sustainability Science & Technology, 2112)
• Circular Economy Gap report, https://www.circle-economy.com/the-circularity-gap-report-our-world-is-only-9-circular/#.W57LyS3pM6g

Video
Contact

Your name

Your e-mail

Your message

Send

E-card

Your name

Your e-mail address

Name receiver

E-mail address receiver

Your message

Send

1