Protectionisme:
soelaas van korte duur

De Amerikaanse kredietcrisis, de zogeheten subprime, en de staatsschuldencrisis liggen alweer bijna tien jaar achter ons. En nu doemt een ander spook op: het protectionisme. Het duurt tientallen jaren om grenzen te openen. Om ze opnieuw te sluiten, volstaan enkele dagen.

Lees verder

Bruno Colmant

Head of Macroeconomic Research and Economic Advisor

Vanwaar komt die angstreflex? Door de economische crisis en het gebrek aan groei zoekt de mens zijn toevlucht in isolationisme. Als tegengif voor de mondialisering die hem angst inboezemt. Protectionisme is trouwens een teken van internationale spanningen. Want zoals de mythische baas van Fiat, Gianni Agnelli, het verwoordde: “Waar vrachtwagens rijden, komen geen legers door”.

Welke vormen neemt protectionisme aan? In het verleden bemoeilijkten invoerheffingen, douanerechten en invoerbeperkingen geregeld de invoer van goederen. Daarnaast werden geïmporteerde goederen kunstmatig duurder gemaakt door de eigen munt te devalueren, een maatregel die ook de uitvoer ten goede kwam. Nog een middel om de invoer te ontmoedigen, was discriminatie: die ging over de kwaliteit van goederen en diensten, of over technische en gezondheidsnormen. Of ze vloeide voort uit patriottische leuzen (“Buy American”, “Achetez Wallon”, enz.) of beperkingen opgelegd aan openbare aanbestedingen enzovoort.

“Waar vrachtwagens rijden, komen geen legers door.”

– GIANNI AGNELLI

Kortetermijnoplossing

Protectionisme wekt de indruk goed te zijn. Zeker als arbeidsvoorwaarden en -omstandigheden moeten worden veiliggesteld. Of als die moeten beantwoorden aan de normen die gelden voor de goederen en de diensten die we zelf in eigen land of in het buitenland produceren. De eigen tewerkstelling geniet tijdelijk bescherming ten koste van het buitenland. Maar als een land protectionistische maatregelen oplegt, dan zijn de eigen consumenten daar vrij snel de dupe van: hun koopkracht daalt, terwijl het activiteitenniveau in het land dat (denkt dat het) beschermd is, afneemt. Het voordeel van de invoer, die dat land probeerde te ontmoedigen, verdwijnt immers. De consumenten krijgen daarvoor de rekening gepresenteerd. Een frappant voorbeeld daarvan is Apple, dat zijn producten in de Verenigde Staten ontwerpt maar ze in China produceert. Mocht Apple zijn productie opnieuw overhevelen naar de VS, dan zou de prijs van een iPhone met maar liefst 20% stijgen.

Buren armer maken

Landen die protectionistische maatregelen nemen, gaan er steevast van uit dat de andere landen ze passief zullen ondergaan. Maar niets is minder waar: het protectionisme is een systeem dat zichzelf in stand houdt en veralgemeent. En dikwijls ontaardt in een muntoorlog, met devaluaties die dienen om de eigen concurrentiepositie te versterken. Wat dergelijke landen doen, is opnieuw aanknopen met het “Beggar my neighbour”-motto (Ik maak van mijn buurman een bedelaar). Volgens dat oude adagio is voorspoed enkel mogelijk ten koste van anderen. Ten slotte gaan beschermde bedrijven minder presteren, omdat er geen gezonde concurrentie meer is. Als gevolg daarvan neemt hun productiviteit af en gaan ze ook minder innoveren, waardoor hun aanbod aan goederen en diensten uiteindelijk verwatert.

Economie van stromen

Er speelt nog een ander element mee. Toen de vorige vlagen van protectionisme plaatsvonden, was van globalisering nog geen sprake. Nu heeft de economie vertakkingen in de kleinste uithoeken van de wereld. Een wereld die onder impuls van de digitalisering mobieler wordt en sneller verandert. Economie gaat dus niet langer over voorraden, maar over technologische en kennisstromen. Maar of je die aan een invoerblokkade kunt onderwerpen?

Wat blijkt overduidelijk? Protectionisme is slechts een lapmiddel. De internationale handel vormt de hoeksteen van de vrede en de welvaart in de wereld. Die handel op de helling zetten, zou leiden tot een wereldwijde verarming. Wat absoluut vermeden moet worden.

Video
Contact

Your name

Your e-mail

Your message

Send

E-card

Your name

Your e-mail address

Name receiver

E-mail address receiver

Your message

Send

1