Wealth ReviewLente 2019

Nederlands  |  Français

Automatisering of industriële revolutie 4.0

Industriële revolutie 4.0, automatisering, robotica of artificiële intelligentie (AI) … een voor een goed ingeburgerde termen. Maar weten we ook wat ze precies betekenen? Sommigen denken meteen aan een leger robots met een superieure intelligentie die de mens in de nabije toekomst zal vervangen. Korte terugblik naar het verleden voor een beter begrip van het heden.

Jonathan Graas

Equity Analyst

“De revolutie die we vandaag meemaken, maakt het concept industrie 4.0 behoorlijk complex, en tegelijkertijd erg krachtig.”

“Vroeger creëerde de onderneming de vraag door het aanbod te bepalen. Vandaag wordt het aanbod gedeeltelijk bepaald door de consument zelf.”

De revolutie 4.0 impliceert dat er drie andere revoluties waren:
 De eerste werd ingeluid met de uitvinding van de stoommachine aan het einde van de 18de eeuw.
 De tweede begon aan het einde van de 19de eeuw, met de massaproductie. Die was het gevolg van nieuwe energiebronnen zoals elektriciteit, gas en olie. Zij bracht ook nieuwe arbeidsorganisaties met zich mee; denken we maar aan het fordisme en het taylorisme.
 De derde revolutie berust op de vooruitgang op het vlak van elektronica, zoals de opmars van de transistor en microprocessoren, die helpen om taken te vergemakkelijken, en om robots of geautomatiseerde machines in te zetten.

Ook de revolutie die we vandaag meemaken, is gebaseerd op nieuwe technologieën. Met als verschil dat het niet gaat om een nauwkeurig afgebakende technologie, maar om een brede waaier aan innovaties. Dat maakt het concept industrie 4.0 behoorlijk complex, en tegelijkertijd erg krachtig. Laten we aan de hand van die vaststelling achterhalen wat de uitdagingen en behoeften van onze huidige maatschappij zijn.

Demografisch noodlot?

De belangrijkste reden voor de opmars van de industriële automatisering is het risico dat er op middellange termijn een gebrek aan arbeidskrachten is. Namelijk als gevolg van de vergrijzing van de bevolking en van de desinteresse van de nieuwe generaties voor handenarbeid. Tegen 2050 zal het aantal mensen in de wereld dat ouder is dan 65, verdubbeld zijn. In die tijdsspanne zal de wereldbevolking relatief traag aangroeien. Hierdoor zal dus de bevolking op arbeidsleeftijd afnemen. Het meest getroffen zijn de ontwikkelde landen waar de geboortecijfers het laagst zijn. In het verleden hebben immigranten het gebrek aan arbeidskrachten in fabrieken opgevangen. Vandaag is dat echter moeilijker geworden door de vergrijzing van de wereldbevolking en de toegenomen vraag naar beter opgeleide werknemers. Japan is het perfecte voorbeeld van een land met een afkalvende bevolking en een structurele vergrijzing. Het immigrantencijfer is er bovendien bijzonder laag. Het hoeft daarom niet te verbazen dat Japan een voortrekker is op het vlak van industriële automatisering.

‘Made in China’ almaar duurder!

Door de globalisering kunnen bedrijven onder andere hun productiesites verhuizen naar landen met lagere loonkosten. Laten we het voorbeeld nemen van de autosector. De productie voor de Amerikaanse markt is in grote mate verhuisd naar Mexico. In Europa is de autoproductie eerder gesitueerd in het Oosten. Het is immers economisch rendabeler om te produceren in een buurland met een relatief lage loonkost. Op die manier wordt de stijging van de logistieke kosten, de importkosten en dergelijke die gaan gepaard met de delokalisatie, goedgemaakt. Dat noemen we loonarbitrage.

Maar, in tegenstelling tot wat vaak wordt gedacht, stijgen de lonen relatief snel in ontwikkelingslanden. De loonkloof tussen de ontwikkelde landen en de ontwikkelende landen, zoals China, is nog aanzienlijk, maar neemt almaar verder af. Vanuit absoluut perspectief is het nog altijd economisch rendabeler om te produceren in China, maar elk jaar stijgen de kosten daar aanzienlijk. De recente handelsoorlog tussen de VS en China, en de milieuzorgen vormen een tegengewicht voor de delokalisatie op grote schaal.

Om die toenemende kosten het hoofd te bieden, bestaan er meerdere oplossingen: meer produceren en dus verkopen, delokaliseren naar landen waar de arbeidskrachten nog goedkoper zijn (zoals Thailand en de Filippijnen), of de kosten reduceren door bepaalde taken te gaan automatiseren. De eerste twee oplossingen zijn op lange termijn niet houdbaar. De economische groei is immers zwak en de delokalisatie wordt geconfronteerd met fysieke beperkingen. Automatisering lijkt dus de enige houdbare oplossing.

Nieuw credo: massapersonalisatie!

In de industriële revolutie die we momenteel meemaken, speelt de consument een heel belangrijke rol en neemt de interactie tussen hem en ondernemingen toe. En wel voor de eerste keer in de geschiedenis. Vroeger creëerde de onderneming de vraag door het aanbod te bepalen. Vandaag wordt het aanbod gedeeltelijk bepaald door de consument zelf. Hij kan bv. zijn eigen bril samenstellen of zijn sneakers ontwerpen.

Een dialoog tussen consument en bedrijf wordt altijd maar gemakkelijker via allerlei communicatiekanalen. Zelfs bijna in realtime. Het is dus niet ondenkbaar dat de consument in de nabije toekomst zelf de onderdelen van zijn smartphone kiest en zijn toestel rechtstreeks uit de fabriek wordt geleverd. Allemaal dankzij e-commerce. Om zich te kunnen aanpassen aan de verschillende behoeften van zijn consumenten, moet een bedrijf beschikken over een voldoende flexibele productieketen. De flexibelste oplossing is op dit moment nog altijd handenarbeid. Voor een flexibele en geautomatiseerde productieketen zijn dus nieuwe technologieën nodig die veel flexibeler en intelligenter zijn dan de machines van vandaag (die doorgaans werden ontworpen voor bijzonder specifieke en repetitieve taken).

Beleggen in de industrie 4.0?

Het concept industrie 4.0 is bijzonder ruim, en biedt talrijke kansen voor beleggers. Zij kunnen beleggen in industriële bedrijven met een mature automatiseringstechnologie. Maar ook in innovatievere bedrijven die zonder enige twijfel ook risicovoller zijn. Er zijn drie bijzonder aantrekkelijk productinnovaties die hun strepen al hebben verdiend, volgens ons:

Lasers

Lasers bestaan al tientallen jaren, maar hun prestaties zijn de afgelopen jaren fors verbeterd. Ze kunnen worden ingezet voor talrijke toepassingen (optische communicatie, versnijden van metaal, 3D-printing, chirurgie, enz.) en bieden enorme voordelen: ze zijn heel nauwkeurig, snel en verbruiken minder energie.

Vision tools

De vision tools zijn in feite ‘superogen’ die worden gebruikt in de industrie, en die tot op de nanometer nauwkeurig zijn. Ze worden ingezet in besturings-, identificatie-, inspectie- en opmetingssystemen. Door de vooruitgang van de artificiële intelligentie zijn die vision tools absoluut noodzakelijk voor de industriële automatisering. Hun return on investment is doorgaans op korte termijn, waardoor ze op grote schaal kunnen worden ingezet in de industrie.

(Collaborative) robots

Robots zijn niet nieuw. Ze worden al veel ingezet in de auto- of de elektronicasector. Maar dankzij lasers, vision tools en AI worden ze altijd maar intelligenter en flexibeler. Een nieuwe categorie van robots die Cobots worden genoemd (collaborative robots), wordt momenteel ontwikkeld. De mens kan op een veilige manier direct met de Cobots communiceren en hen bepaalde fysiek lastige taken laten verrichten.

Industriële automatisering is niet enkel een noodzaak voor de komende jaren, maar biedt ook toegang tot een nieuw economisch model, waarin de consument een belangrijkere plaats inneemt. De vrees dat de werknemers zullen worden vervangen door robots, is reëel, maar hierdoor kunnen er nieuwe banen worden gecreëerd in sectoren die vandaag weinig of niet aan bod komen. Door de uitvinding van de tractor iets meer dan een eeuw geleden, is het aantal werknemers in de landbouwsector drastisch gedaald. Maar daardoor konden er wel meer mensen aan het werk in de industriële en dienstensector.

Video
E-card

Your name

Your e-mail address

Name receiver

E-mail address receiver

Your message

Send

1