Technologie als antwoord op ecologische uitdagingen

Laten we de machines kapotslaan! Sinds de eerste industriële revolutie heeft technologie altijd voor controverse gezorgd. En voor tweedracht … vaak tussen de verliezers en de winnaars van de technologische vooruitgang. De invoering van weefmachines gaf aanleiding tot de luddietenbeweging (1), een groep van Engelse weverijarbeiders die in de 19de eeuw uit protest de nieuwe machines vernielden. Zij vreesden dat hun vakkennis verloren zou gaan en zelfs overbodig zou worden als zij vervangen zouden worden door machines. De term ‘luddisme’ verwijst nu naar mensen die kritisch staan tegenover nieuwe technologieën of er zich zelfs resoluut tegen verzetten. Wat is daar vandaag van aan?

Lees verder

Quirien Lemey

Fund Manager International Equity

Naar een neoluddisme tegenover de robotica?

Ook vandaag worden we geconfronteerd met een vergelijkbare technologische vooruitgang: de robotica. Denk maar aan de auto-industrie waar auto’s op een lopende band door robotarmen in elkaar gestoken en gespoten worden. De menselijke inbreng daarbij is gering. Maar morgen gaat het misschien om mensachtige robotten die onze pizza zullen bereiden in de restaurantkeuken. De voorbije tien jaar is het aantal industriële robots wereldwijd gestegen met 72%, terwijl de Amerikaanse tewerkstelling in de industrie gedaald is met 16%. Een recente studie heeft duidelijk aangetoond dat de werkgelegenheid en de lonen in dalende lijn evolueerden in regio’s van de Verenigde Staten waar meer robots ingezet (2) werden. De neoluddieten krijgen daardoor voor een stuk gelijk.

Tekortkomingen in de revolutie 4.0

Het hoge aantal grootschalige cyberaanvallen is een andere zorgwekkende evolutie. We weten ondertussen dat de verkiezing van de machtigste man van onze planeet, de president van de Verenigde Staten, beïnvloed werd door computerpiraterij. Een ander schrikbeeld: WannaCry, het virus dat wereldwijd meer dan 200.000 computers besmette, persoonlijke bestanden versleutelde en de gegevens enkel weer vrijgaf tegen betaling van losgeld! In onze altijd maar meer geconnecteerde wereld is de vertrouwelijkheid van gegevens een groeiend probleem. In die mate dat nogal wat grote multinationals het YouTube platform ontvluchten omdat de context waarin hun spotjes getoond worden, ‘ongepast’ is. En dan hebben we het nog niet over Facebook, de gigant die miljarden persoonlijke gegevens verzamelt die hem door zijn gebruikers vrijwillig aangereikt worden. Onbewust. Vaak toch.

Impact niet noodzakelijk negatief …

Zonder de aangehaalde problemen te minimaliseren, kunnen we stellen dat de voordelen van de postindustriële revolutie het ruimschoots halen van de nadelen, als we kijken naar de ecologische impact, een van de pijlers van de ESG-criteria (environmental, social and governance).

We hebben allemaal de pakkende beelden van smeltende ijsbergen gezien. Maar die beelden toonden ons tegelijk dat Antarctica steeds groener wordt door flora en seizoensmos, een gevolg van de klimaatverandering. Waarschijnlijk liggen er dus andere opportuniteiten qua milieubescherming in het verschiet.

… en zelfs duidelijk positief

Technologie draagt er op verschillende manieren toe bij dat het milieu schoner wordt. Sommige zijn overduidelijk, andere minder. Laten we het voorbeeld nemen van de wet van Moore die stelt dat het aantal transistors op een chip om de twee jaar verdubbelt. Onze smartphones kunnen daardoor altijd maar dunner en kleiner gemaakt worden. Anders gezegd: we kunnen tweemaal meer doen met een even grote chip of we kunnen hetzelfde doen met een tweemaal hogere energie-efficiëntie.

Nagenoeg alle toestellen in de wereld, van elektronische apparaten tot industriële machines, bevatten halfgeleiders. Die chips efficiënter maken op energievlak levert ontegensprekelijk een bijdrage tot het milieu. Vermogenshalfgeleiders brengen bijvoorbeeld de energie van een batterij naar een motor over. Wat de rijprestaties en het kilometerbereik van voertuigen betreft, is de aandacht vooral toegespitst op hun batterijen. De meest recente vermogenshalfgeleiders zullen ervoor zorgen dat het recentste model van Tesla tientallen kilometers extra rijden kan.

Koelkasten om de klimaatopwarming af te remmen

Een vijfde van de wereldwijde koolstofuitstoot is afkomstig van de residentiële sector. Volgens Schneider Electric kunnen verwarming, ventilatie en airconditioning meer dan 40% van het energieverbruik vertegenwoordigen in heel wat gebouwen en installaties. Die apparaten verbruiken 30% minder als er gebruik wordt gemaakt van de nieuwe invertertechnologie die de spanning controleert. Ter vergelijking: gebruikmaken van die technologie is 100 km afleggen tegen een constante snelheid. Zonder die technologie zou dezelfde afstand afgelegd worden tegen dezelfde gemiddelde snelheid, maar door afwisselend vol gas te geven en het gaspedaal dan weer helemaal los te laten. De laatste manier van rijden kunt u vergelijken met de manier waarop heel wat oude koelkasten werken. Maar … invertertechnologie heeft vooral in opkomende landen nog geen ingang gevonden.

Geconnecteerde objecten …
om waterverspilling te vermijden.

Ten tweede bestaat de digitalisering van de industrie erin apparaten, machines, voertuigen en andere objecten met elkaar te verbinden om gegevens te verzamelen en/of uit te wisselen. Het industriële internet der dingen dus. Wij denken dat dit voor een keerpunt zorgen kan in de manier waarop de wereld werkt en dat het om een radicale verandering gaat die de efficiëntie in diverse sectoren verbeteren zal. De verouderende waterdistributie-infrastructuur in de Verenigde Staten toont aan hoe groot het potentieel zijn kan. Momenteel gaat tot 15% van de openbare waterdistributie verloren in de leidingen. Het gebruik van geconnecteerde leidingen en controlesoftware zou de oorzaak van die schandalige verspilling van drinkwater gemakkelijk kunnen opsporen. Wetende dat de vraag naar drinkwater tegen 2030 groter zal zijn dan het aanbod en dat 3,9 miljard mensen tegen 2050 geconfronteerd zullen worden met watertekort, worden de ernst van het probleem én de zeer positieve rol die technologie spelen kan, snel duidelijk.

Schonere petroleumindustrie

Laten we ook even stilstaan bij de olie- en gassector, die de laatste jaren al veel oliebronnen digitaliseerde. De meeste bronnen zijn echter verouderd en de gedigitaliseerde bronnen – dus zo uitgerust dat controle op afstand mogelijk is – worden slechts in beperkte mate benut. Uit een studie van McKinsey in 2015 bleek dat een gewoon offshore boorplatform ongeveer 30.000 sensoren telt, maar dat slechts 1% effectief gebruikt wordt. Volledig gedigitaliseerde bronnen zorgen voor minder lekken van koolwaterstoffen in de lucht of in de zee. Doordat ze op afstand gecontroleerd worden, hebben ze minder of zelfs geen arbeidskrachten nodig op bepaalde gevaarlijke plekken, zoals boorplatformen ver op zee, wat ook het aantal ongevallen met mensen verlaagt. We zouden zelfs kunnen stellen dat de explosie op het Deepwater Horizon platform had vermeden kunnen worden, indien er een vooruitziend onderhoud plaatsgevonden had.

Besluit

Bovenstaande voorbeelden die aantonen welke impact technologie hebben kan op ons leefmilieu, hebben ook iets weg van “het glas is halfvol of halfleeg”. Velen onder ons hebben de neiging zich als individu machteloos te voelen tegenover de talrijke uitdagingen waarmee onze planeet momenteel geconfronteerd wordt. Voor ons, verantwoorde beheerders, is het een ethische kwestie om een voluntaristische rol te vervullen en bij te dragen tot een duurzamere wereld, meer bepaald door enkel bedrijven te selecteren die hun bijdrage leveren tot de ESG-criteria.

1 Een beweging die genoemd is naar zijn vermeende leider Ned Ludd, een Engelse arbeider die twee weefmachines vernietigd zou hebben in 1780.
2 Acemoglu and Restrepo, “Robots and Jobs: Evidence from U.S. Labor Markets”, National Bureau of Economic Research, Working Paper No. 23285, maart 2017.

Video
Contact

Your name

Your e-mail

Your message

Send

E-card

Your name

Your e-mail address

Name receiver

E-mail address receiver

Your message

Send

1