Wealth ReviewZomer 2019

Nederlands  |  Français

De generatiesprong: uw kleinkinderen begunstigen bij overlijden

Vandaag is het geen uitzondering meer dat kinderen 50-plussers zijn als ze van hun ouders erven. Ze plannen op dat moment dikwijls zelf al hun nalatenschap en hebben een erfenis niet per se meer nodig. De derde generatie (de kleinkinderen) zoekt daarentegen vaak nog zijn weg in het leven.

Sybille Massange

Senior consultant Estate planning

Een duwtje in de rug van de grootouders is meer dan welkom om een eerste woning te kopen, een professioneel project te realiseren, enz. Daarom heeft de wetgever maatregelen genomen om de generatiesprong aan te moedigen. Een korte samenvatting van de belangrijkste mogelijkheden die u, als grootouder, hebt om uw kleinkinderen te begunstigen.

Testament: beschikbaar deel vergroot

De eenvoudigste oplossing als u, als grootouder, uw kleinkind(eren) wilt bevoordelen, is een testament opstellen in het voordeel van uw kleinkind(eren). De recente hervorming van het erfrecht (van kracht sinds 1 september 2018) heeft het ‘beschikbare deel’ verhoogd. Als persoon die een erfenis nalaat, mag u vrijelijk beschikken over de helft van uw vermogen en dat ongeacht het aantal kinderen dat u hebt.

Een van de redenen waarom het beschikbare deel werd verhoogd, is de stijgende levensverwachting en de wens om de persoon die een erfenis nalaat, een grotere beschikkingsvrijheid te geven om volgende generaties te bevoordelen.

Ook fiscaal gezien, is het voordelig om uw kleinkinderen te bevoordelen. Het successierecht wordt in de drie gewesten namelijk berekend per erfgenaam en volgens progressief oplopende tariefschijven. Hoe meer erfgenamen er zijn, hoe lager de gemiddelde belastingdruk die weegt op de nalatenschap.

Voorbeeld

Een grootvader (weduwnaar) overlijdt, laat een kind na (dat zelf drie kinderen heeft) en een roerend vermogen van 600.000 euro. Zijn enige kind erft zijn hele vermogen als er geen afwijkende bepalingen werden opgenomen in een testament. Hierna vindt u een overzicht van het verschuldigde successierecht dat het kind is verschuldigd per gewest (het gewest waar de overledene het langst heeft gewoond in de laatste vijf jaar voor zijn overlijden, heft het successierecht):

Als de grootvader een testament opstelt waarin hij elk van zijn kleinkinderen 100.000 euro nalaat (en 300.000 euro aan zijn kind), bedraagt het verschuldigde successierecht:


De erfgenamen betalen hierdoor 61.125 euro minder successierecht in het Waalse Gewest, 61.500 euro in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest en 63.000 euro in het Vlaamse Gewest.
In de praktijk wordt dit testament echter weinig gebruikt, soms uit vrees voor de reactie van de kinderen of om het risico te vermijden dat een tak van de familie meer wordt bevoordeeld dan een andere als aan elk kleinkind hetzelfde bedrag wordt nagelaten terwijl het aantal kleinkinderen per kind-ouder niet gelijk is, enz.

Totale generatiesprong

Sinds 2012 biedt de wet de mogelijkheid aan een kind om het erfdeel te verwerpen dat het verkrijgt van een overleden ouder. De verwerping gebeurt ten voordele van de eigen kinderen (de kleinkinderen). Door die verwerping komt de nalatenschap van de overleden grootouder rechtstreeks aan de kleinkinderen toe.

Het verwerpen van de nalatenschap door de ouder heeft geen fiscale impact in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest en het Waalse Gewest. In die gewesten mag, krachtens het Wetboek der Successierechten, de verwerping geen nadeel berokkenen aan de fiscus. Het verschuldigde successierecht zal dus minimaal gelijk zijn aan wat was verschuldigd, indien de ouder zijn aandeel in de nalatenschap niet had verworpen.

Voorbeeld

Volgens ons voorbeeld is het verschuldigde successierecht in het Waalse en Brussels Hoofdstedelijk Gewest dan hetzelfde in beide hypothesen: 116.250 euro in het Waalse Gewest en 115.300 euro in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest. Maar het verwerpen van de nalatenschap door het kind, omzeilt dat er tweemaal successierecht moet worden betaald op hetzelfde vermogen (de eerste keer bij het overlijden van de grootvader, een tweede keer bij het overlijden van de vader).

In het Vlaamse Gewest ziet de situatie er op fiscaal vlak anders uit, aangezien Vlaanderen sinds 2017 voorziet dat het successierecht wel voor elk kleinkind afzonderlijk wordt berekend op het erfdeel dat het ontvangt door de verwerping van zijn ouder. In ons voorbeeld zullen de kleinkinderen dan elk 15.000 euro successierecht betalen (hetzij in totaal 45.000 euro successierecht).

Het kind kan vrij beslissen om de nalatenschap van zijn overleden ouder te verwerpen of te aanvaarden. De grootouder heeft dus geen enkele garantie dat zijn wens om de kleinkinderen te bevoordelen, zal worden uitgevoerd. Tot slot kan een nalatenschap alleen volledig worden verworpen; een nalatenschap gedeeltelijk verwerpen is niet mogelijk. De kleinkinderen krijgen dus alles of niets.

Gedeeltelijke generatiesprong of doorschenking

De Vlaamse fiscale wetgever maakt het sedert juli 2018 mogelijk om slechts een gedeelte van de nalatenschap door te schenken. Dat heet een ‘gedeeltelijke generatiesprong’ of doorschenking’. Met die mogelijkheid moet een kind niet langer de volledige nalatenschap van de (groot)ouder verwerpen om de (klein)kinderen te bevoordelen.

De ouder-erfgenaam aanvaardt de erfenis van zijn ouder en betaalt het successierecht. Vervolgens doet hij een schenking van een gedeelte van wat hij heeft geërfd aan zijn eigen kinderen. Die schenking is vrijgesteld van schenkbelasting indien er is voldaan aan volgende voorwaarden: de schenking moet plaatsvinden binnen het jaar na het openvallen van de erfenis, de erfenis moet zijn opengevallen in het Vlaamse Gewest, én de doorschenking moet via notariële akte gebeuren. Tot slot mag de vrijstelling van de schenkingsrechten niet groter zijn dan het betaalde successierecht.

Het Waalse Gewest wenst een vergelijkbaar mechanisme in het leven te roepen. Het decreet werd goedgekeurd maar is nog niet in werking getreden bij de publicatie van dit artikel. Een kind-ouder die erft van zijn ouder, kan zijn eigen kinderen een schenking doen tegen het tarief van 0% schenkingsrecht. De schenking moet eveneens binnen een bepaalde termijn plaatsvinden, hetzij 90 dagen vanaf de indiening van de aangifte van de nalatenschap. De aangifte van de nalatenschap moet binnen de vier maanden na overlijden gebeuren indien de overledene stierf in België. Verder moet de schenking betrekking hebben op de volle eigendom (de schenker mag zich het vruchtgebruik op de geschonken goederen niet voorbehouden).

Voorbeeld

Het kind dat 600.000 euro roerend vermogen erft van zijn ouder, betaalt het successierecht: 114.000 euro in het Vlaamse Gewest of 116.250 euro in het Waalse Gewest. Vervolgens kan het kind een gedeelte van de ontvangen erfenis schenken aan zijn kinderen zonder dat zij schenkingsrechten hoeven te betalen (bijvoorbeeld 100.000 euro schenken aan elk van zijn drie kinderen).

Hoewel dat een mooi initiatief is, is het ondanks alles duurder dan het legaat via testament (zie het voorbeeld hierboven: via testament zal het successierecht in het Waalse Gewest 55.125 euro zijn en 51.000 euro in het Vlaamse Gewest).

In het Brussels Hoofdstedelijk Gewest bestaat er op dit moment geen gelijkaardige bepaling.

Besluit

Door de stijgende levensverwachting heeft de wetgever zowel burgerrechtelijke als fiscale maatregelen genomen om een vermogen gemakkelijker te kunnen overdragen aan de kleinkinderen. Hoewel de gedeeltelijke generatiesprong het mogelijk maakt om een vermogen goedkoper over te dragen aan uw eigen kinderen, mogen we niet uit het oog verliezen dat dit fiscaal niet de gunstigste oplossing is. Want, het successierecht blijft verschuldigd bij het overlijden van de grootvader.

En belangrijker, onder voorbehoud van het testament, zorgen totale of gedeeltelijke generatiesprongen ervoor dat de grootouders niet meer kunnen controleren of de eigen kinderen het vermogen overdragen aan de kleinkinderen (hetzij door volledige verwerping van de erfenis, hetzij door schenking).

Als grootouders er absoluut zeker van willen zijn dat hun kleinkinderen een deel van hun vermogen zullen erven, blijft de efficiëntste oplossing, zowel vanuit burgerrechtelijk als fiscaal vlak, het testament of een schenking die de grootouder rechtstreeks aan het kleinkind doet.

Video
E-card

Your name

Your e-mail address

Name receiver

E-mail address receiver

Your message

Send

1